Indien je over geen bal beschikt kan het moeilijk zijn om te leren voetballen; om er te leren van houden moet je het zélf ook eens kunnen doen. Daarna kan iemand er zelf over beslissen of hij of zij er verder op ingaat of niet.

Cultuur is de mogelijkheid krijgen om zelf te kunnen kiezen. Een dure cultuur is een úítsluitende cultuur, dus een arme cultuur.

Rijkdom is met echte mensen van welke kleur of cultuur dan ook willen delen wat je kunt delen. Cultuur is de basis van solidariteit; durven kiezen voor het andere voorbij jezelf. Kunnen genieten van de muziek en de dans van anderen.

Cultuur is gastvrijheid; met mensen en dingen het beste van jezelf willen delen. Dit kan de mens evengoed terugvinden in een theatervoorstelling als in het samen bereiden van een maaltijd.

Cultuur maakt het mogelijk om deel te zijn van een groter geheel en het mogen ervaren van de nabijheid van anderen.

Cultuur is, inderdaad, verbondenheid en waardering voor wat anders is dan je eigen leefwereld.

Maar in het bijzonder voor mensen in armoede, mensen die sociaal-maatschappelijk worden uitgesloten, ook structureel in posities van kansarmoede worden gedwongen, blijft cultuurparticipatie een eerder weinig uitgewerkt grondrecht.

Er is een welhaast overdonderend aanbod. Dat wel. Gratis naar dit en gratis naar dat. Het zijn mogelijkheden. Dat wel.

Het zou boeiend kunnen zijn om de effecten van dit “welhaast overdonderend aanbod” eens naderbij te bekijken in verband met het sociaal en maatschappelijk betrekken van mensen in armoede.

Cultuurparticipatie is nog te vaak gestoeld op een eenmalig aanbod (denk aan de goedkope filmtickets waarnaar de mensen blijven terugvragen). Ook in Gent wordt nu gewerkt aan een cultuurkaart (zeg niet: “kansenpas” maar “cultuurkaart, als het ware) zodat een aantal aanbiedingen structureel verankerd kunnen worden.

Het blijft evenzeer vanzelfsprekend dat mensen in armoede bij het uitdenken van een cultuurkaart voortdurend betrokken worden.

Goed ook dat er mensen zijn die vrijwillig hun vaardigheden delen met mensen die op meerdere levensdomeinen worden uitgesloten. Dit is hun manier om een stuk van hun cultuur te delen. Dit delen werkt uiteraard in beide richtingen; mensen die niet in armoede leven krijgen ook veel terug. De inspiratie én de rijkdom om in samen-zijn met de anderen zin te geven aan het eigen bestaan.

Ten slotte denk ik, samen met mensen in armoede en uitsluiting, dat wij, ook vanuit de Zuidpoort, in verbondenheid, het leven ruimte en tijd willen geven om ons goed te voelen bij elkaar. Als een deelhebben aan én een ontmoeten van mogelijkheden.

Als een samenzijn. Als een naar elkaar luisteren. Niet aan de rand maar in het hart van de samenleving.

We moeten evenwel de koude koffie niet gaan uitvinden! Mensen in armoede, mensen die uitgesloten worden hebben het niet eenvoudig om zomaar op goedbedoelde aanbiedingen in te gaan. Sommigen wel, velen eerder niet. Waarom?

Er zijn cultuurdrempels die zonder toegeleiding en ondersteuning niet genomen kunnen worden. Desalniettemin zijn toeleiding en ondersteuning het resultaat van een samenwerking van kwetsbare en solidaire mensen.

Een niet onaardige insteek voor een gesprek over cultuurparticipatie is dan ook enkele cultuurdrempels te blijven evalueren door mensen zélf het woord te geven. Altijd opnieuw en opnieuw. Omdat menselijke creativiteit én kwaliteit niet te meten of te tellen zijn.

Omdat cultuur van alles en iedereen is- en altijd van alles en iedereen blijft!